“Con giai phố cổ” & Đàn ông có “cạc”

Posted on 16/04/2013

3


20130325111245_con-giai-pho-co

Tạp văn Nguyễn Việt Hà….“món bò sốt vang bán cho quảng đại tiểu thị dân, vừa tươi đỏ màu hoa hiên vừa nồng nàn mùi vang quá “đát
  • Bonus (hay là) Chống chỉ định nói nhịu: Đàn ông có “cạc” (Trích “Con giai phố cổ”) – đàn ông “yêu giao…tiếp”, đã có tiền và đã có danh, không thể nào lại không có “cạc” ^^. Còn “Con giai phố cổ” thì chống chỉ định nói lái ^^
  • Theo Đàn ông có “cạc”: “Trao “cạc” của mình cho người khác, nhất đấy lại là phụ nữ thì luôn là một hành vi văn hóa mang tính vừa tin tưởng vừa lịch sự”.
  • Không liên quan: Tờ báo nọ (chắc ở Pháp) ra câu đố – bạn mới quen một cô nàng xinh đẹp và mời nàng đi ăn tối lần đầu. Bỗng bạn buồn…và cần đi vào restroom. Bằng một câu, hãy thể hiện sự lịch thiệp và hấp dẫn của mình với nàng để đường hoàng đi giải quyết nỗi buồn đó. Câu được giải nhất: “Thưa bà, tôi xin phép ra đằng này trong ít phút để gặp người bạn nhỏ của tôi, người mà tôi hy vọng sẽ được hân hạnh sớm giới thiệu với bà khi có dịp thuận tiện”.

Liên quan:

“Con giai phố cổ”: Bọn chúng đều mê gái sớm?

Thứ 2, 25/3/2013, 13:39 GMT+7

Nguyễn Việt Hà đã “giải phẫu” đám con trai đất Bắc theo một lối viết nửa nghiêm túc, nửa chọc cười độc giả…

10 năm rồi Nguyễn Việt Hà không ra mắt tiểu thuyết nào mới. Sau “Cơ hội của Chúa” lẫn “Khải huyền muộn” (những cái tên đậm đà “Tây học”), dường như đã ngán viết dài, anh chuyển sang những cái ngắn: truyện ngắn, tạp văn.

Vì vậy, với những người mê “Nguyễn Việt Hà tiểu thuyết”, quả thực không biết nên vui hay nên buồn khi cái “món bò sốt vang bán cho quảng đại tiểu thị dân, vừa tươi đỏ màu hoa hiên vừa nồng nàn mùi vang quá “đát” từ tập “Con giai phố cổ” (2013) – lại là “món” duy nhất anh chế biến và giới thiệu với độc giả, chiu chắt từ năm 2004.

Tác giả Cơ hội của Chúa không bao giờ dám nhận mình “ăn ảnh”. Giống như nhân vật bí ẩn có thật tên là “Nguyễn Việt Hà” vậy, người hình như là sở hữu “chính chủ” của chiếc khăn nhung có tuyết màu nâu tây trên kia (lời khuyên của NABB: không nên cố gắng tạo dáng khi chụp ảnh)

Cầm trên tay quyển “Con giai phố cổ”, lời bạt còn cho biết “Cơ hội của Chúa” (tác phẩm đầu tay của Nguyễn Việt Hà ra mắt năm 1999) vừa được nhà xuất bản L’Aube mua bản quyền, chuyển ngữ và ra mắt vào tháng 3 này. Càng có thêm cái cớ để độc giả nhớ về những cuốn tiểu thuyết của anh. L’Aube nổi tiếng cỡ nào thì không rõ, chỉ nhớ một chi tiết là nhà văn Chu Lai chưa nhận được đồng nào tiền bản quyền cuốn “Phố” (theo báo chí đưa tin từ năm 2009) khi hợp tác với họ. Hy vọng Nguyễn Việt Hà may mắn hơn. (NABB: đúng ra là tiểu thuyết được xuất bản tại NXB Riveneuve, thông cảm, tiếng Tây “bồi” mà nghe lốp với nớp cũng hao hao, còn may không bị phiên âm chệch sang móc-lốp với Rờ-nỡm ^^).

Và để xem tạp văn của người viết tiểu thuyết thì như thế nào! Trước “Con giai phố cổ”, Nguyễn Việt Hà cũng đã từng cho ra mắt 3 tập tạp văn “Nhà văn thì chơi với ai”, “Mặt của đàn ông”, “Đàn bà uống rượu”. Nhưng “Con giai phố cổ” lại là một cái gì đó rất “động chạm”: Hà Nội, phái mạnh và cái cách dùng từ cổ xưa, kiêu bạc, kiểu công tử Hà Thành.

“Con trai phố cổ” chia làm 3 phần: 1. Đàn ông, con giai & mưu sĩ; 2. Đàn bà, thiếu nữ & thiếu phụ, 3. Mê, tình & những thứ khác. Phần 1 và 2 – nhất là phần 1 thì nồng độ Hà Nội tương đối cao, thậm chí là đậm đặc. Nó giúp người đọc tò mò, xa lạ hiểu rõ hơn Hà Nội. Ở đó có nhiều thông tin mang đượm vị quán bia phố cũ…

Và nhất là đàn ông Hà Nội, tác giả đã khắc hoạ được một số chân dung mà sau này nếu may mắn sẽ là một chủ đề cho giới mê hội họa: nhóm cao bồi già (hiện có rất nhiều ở quán café cóc khu Nhà hát Chuông vàng), bọn con giai phố cổ – “bọn này đều mê gái sớm, thảng thốt mới có đứa lọt được vào đại học nhưng thông minh tài hoa lãng tử kiêu bạc thì không một thứ giai của vùng nào sánh nổi, những gã “đạp xe không chậm lắm, mặt lành lạnh nửa vui nửa như bất cần”…

Chân dung của bọn “con giai phố cổ”.

Những nhân vật ấy mang cả hình ảnh của Hà Nội lẫn đặc trưng con giai đất Bắc trong mình. Nguyễn Việt Hà còn cũng giới thiệu một số tuýp nhân vật nữa của thời hiện đại: đàn ông có “cạc” – những ông nhà văn kiêm nhà thơ kiêm giáo sư tiến sĩ, kiêm trưởng hội và phó trưởng hội của rất nhiều hội; đàn ông hoài cổ – “nôm na là “nhớ cũ”, và mười phần trong nỗi nhớ dung dị đấy thì đến bảy tám là bồi hồi run rẩy…

Tôi cho rằng những phần tinh túy nhất đã đọng lại ở những khu biệt đàn ông, rất “chúng mình” ấy. Sang đến phần sau, có lẽ chỉ còn lại những quan sát ngoại biên. Đàn bà là gì? Có lẽ phải để chính những thiếu phụ lên tiếng về các bức hoạ này. Những chủ đề sẽ được cười khanh khách là “thiếu phụ hồi xuân”, “thiếu phụ trẻ lâu”… Nhưng sau nụ cười ấy, người đọc phải chậm lại một giây để nghĩ về bóng dáng những người vĩ đại có thể đã khuất nơi chân trời. “Bởi cái đám đàn ông quen chật hẹp đố kỵ khoe khôn soi mói kia, có thể không có chị, có thể không có vợ, có thể không có bồ nhí nhưng vĩnh viễn chưa bao giờ bọn họ lại không có hiền mẫu…”

Với một tay viết gạo cội như Nguyễn Việt Hà, không hiểu do chủ ý tác giả hay biên tập mà trong sách lại sử dụng từ “trịnh thượng” thay cho “trịch thượng”. Nhưng dù sao đó cũng chỉ là một thắc mắc nhỏ thôi, “Con giai phố cổ” làm người đọc thêm yêu Hà Nội, có khi thêm yêu cả tạp văn nữa không chừng.

Nguyễn Hữu Minh

Bonus (hay là) Chống chỉ định nói nhịu:

Đàn ông có “cạc” 

(Trích “Con giai phố cổ”)

“Cạc” là nôm na tiếng Việt theo nghĩa đen để gọi cái thẻ. Hồi chưa có những loại tối tân thời thượng như kiểu thẻ sim điện thoại di động, thẻ rút tiền ATM nhà băng… thì “cạc” là chữ vắn tắt được chuyên dùng nhằm chỉ tấm danh thiếp mà ở cái thuở vừa huênh hoang khai hóa vừa dã man thực dân nước ta, người Pháp đọc là carte de visite. Danh thiếp (người Ăng-lê ngắn gọn còn gọi là name card) đương nhiên lịch sự riêng tư thông tin về tên về chức danh nghề nghiệp về những địa chỉ liên lạc cần thiết của người có “cạc”. Cố nhiên, vì dính líu đến chữ “danh” nên hầu hết trên mặt của “cạc” người ta trân trọng nhất vẫn là những dòng thông tin về chức vị. Ngay từ hồi mới xuất hiện, hiếm hoi lắm mới có người cầm được một cái “cạc” chỉ thuần trong trắng có tên và địa chỉ. Ở cuốn “Chi Chữ”, học giả sống từ thời Pháp thuộc là cụ Lãng Nhân đã khổ cứu “Chúng tôi xin đề cập đến một tấm danh thiếp khá gọi là kỳ quan: Trần Văn Có – tức Huyện Có – Láng giềng quận công Hoàng Cao Khải. Thì ra tên tuy là có mà chính thật là không. Không có gì hết nên buộc lòng phải lôi ông hàng xóm ra làm chứng để thơm lây”. (Sách đã dẫn – trang 340, NXB Văn học). Rồi có vẻ chưa hết bức xúc về thói dị hợm háo danh của đàn ông Việt, học giả minh họa thêm bằng mấy tấm “cạc” mang nội dung kinh hoàng. Đốc cử “Lý Văn Giầu – tức Huyện Giầu – tri huyện hàm được thưởng đệ ngũ đẳng bắc đẩu bội tinh do văn thư số 811 ngày 15/8/1927″. Ngày xưa ngây thơ ấu trĩ nên khi đàn ông khoe khoang trên “cạc” có đôi phần ngô nghê. Ngày nay văn minh tiến bộ, khoe khéo hơn nhiều “Giáo sư – Vũ sư – Giám đốc chưa hưu”.

Đã là đàn ông, không cứ người Việt, đa phần đều lành mạnh ham danh. Nhà Nho lãng tử cực kỳ mạnh là cụ kỳ nhân Nguyễn Công Trứ khẳng định “Đã mang tiếng ở trong trời đất. Phải có danh gì với núi sông”. Bởi thế, từ lừng lẫy đại quan thừa kế xe hơi nhà lầu đến đám đầu tắt mặt tối vất vả thương gia đều cố sức hùng hục kiếm danh. Với đàn ông đẫm đầy hoài bão chí khí, thì cái Danh lại càng to tát hơn hẳn cái Lợi, nên cho dù phi lê la chịu nhục nhịn đói nhịn khát bọn họ vẫn nghiến răng dành dụm “ba vạn để mua danh”. Thật ra chữ “danh” sâu xa vốn sạch, ví như núi mà cô ngạo tự nhiên ngất ngưởng hùng vĩ thì gọi là “danh sơn”. Người mà có chữ (thường thường không có chức) tài cao đức dày thì gọi là “danh sĩ”. Lời mà thẳng ngay minh chính, làm tất thẩy tâm phục khẩu phục thì gọi là “danh ngôn”. Và tất cả những thứ “có tiếng” này luôn được yêu mến gọi là “thanh danh”. Người hoặc vật đã “thanh danh” thì cho dù bị vùi dập nhúng bẩn cũng không thể mất danh. Và vì thế “danh sạch” là thứ đồng tiền vĩnh viễn không bao giờ mua nổi. Phi là kẻ ngu xuẩn tha hóa lắm thì sau khi chạy chức mới hoang tưởng liều lĩnh đi chạy danh.

Cạc-vi-dít thường là những tấm thiếp nho nhỏ xinh xinh, cốt để đàn ông cho vừa vào ví, vì vậy nếu danh vị mà quá dài thì khổ cho nó lắm. Danh hiệu dùng cho một người vào loại dài nhất nước ta thuộc về Lý Thái Tôn. Và sử gia lỗi lạc là Lê Văn Hưu đã nghiêm khắc bình luận “Đế vương đời sau thích khoe khoang mới có tôn hiệu đến hàng chục chữ. Thái Tôn nhận lời bề tôi… thì trong việc khoe khoang lại thô bỉ nữa. Thái Tôn không có học không biết, mà bọn nho thần dâng lên những chữ ấy để nịnh hót không thể bảo là không có tội”. (Đại Việt sử ký toàn thư – NXB Khoa học Xã hội, trang 216). Thế nhưng nghĩ cho cùng, Thái Tôn vẫn là một trong những vị vua kiệt hiệt anh hùng, nhỡ tôn hiệu có in tất vào “cạc” thì cũng là chuyện chính đáng “y phục xứng kỳ đức”. Đám đàn ông bây giờ có nhiều kẻ khoe “cạc” mới thực sự kệch cỡm. “Nhà văn-nhà thơ-nhạc sĩ-họa sĩ-nghệ sĩ ưu tú…”. Nhiều nhà chen chúc ở gần nhau như thế chắc chắn phi gọi là phố. Còn nhiều phố song song dài như thế thì phi gọi là quận. Thời phong kiến thối nát có chức “quận công”, nghĩa đen đại loại là “ông nhiều nhà”, cái chức này nên khôi phục lại để tiện lợi dành cho những quý ông là hội viên của không biết bao nhiêu hội.

So với đàn ông, đàn bà có vẻ ít dùng “cạc” hơn, nhưng một khi đã dùng thì cũng cực kỳ hoành tráng. Kẻ viết bài này từng đã nhận “cạc” của một bà luật sư rộng chừng gần nửa trang A4 in trên giấy quý chứa miên man những chức danh mà quý bà muốn kể. Đám đàn ông đang nhớn nhác trên hoạn lộ hoặc thương trường khi nhìn thấy đều rúng động kinh hãi khao khát.

Tóm lại, “cạc” là một bộ phận không thể thiếu ở những đàn ông sang trọng yêu giao tiếp. Trao “cạc” của mình cho người khác, nhất đấy lại là phụ nữ thì luôn là một hành vi văn hóa mang tính vừa tin tưởng vừa lịch sự. Vì thế, đàn ông đã có tiền và đã có danh, không thể nào lại không có “cạc”.

Con giai phố cổ, tập tạp văn mới nhất của Nguyễn Việt Hà là một thứ mạng xã hội riêng của anh, đủ thành phần, từ đám đàn ông, những gã khờ và mưu sĩ, rồi những nàng thơ của họ, đến những chuyện tình ái đọc lên sực nức đùa giễu. Tình ở một Hà Nội với những gã trai phố cổ mà như tác giả đã viết, “bọn họ thong thả ăn, tinh tế mặc, chầm chậm sống. Có bọn họ, Hà Nội hôm nay mới có nổi dăm bảy hàng phở ngon, vài ba quán cà phê thị dân sâu lắng. Bọn họ chẳng chịu là gì, sống bạc nhược nghệ sĩ nửa mùa, rồi trả ơn Hà Nội bằng cách quyết liệt tự nuôi cho mình những thói quen của bao đời Hà Nội.” Nguyễn Việt Hà vừa bảo, đó là “linh hồn” của thành phố này, vừa giễu “thăm thẳm mơ màng rêu phong tạo riêng một bản sắc”.

Đó chính là chân dung tự họa của Nguyễn Việt Hà, một gương mặt văn chương nổi bật của Hà Nội lúc giao thời hai thế kỷ và cho đến tận bây giờ, khi hàng ngày truyền thông “nghiện” nói về sự biến mất của cốt cách Hà Nội.

Tạp văn hay tiểu thuyết của Nguyễn Việt Hà là một món ăn pha chế nêm nếm các mùi vị đặc trưng, để đẻ ra những trang viết bảo là ê hề “tái nạm gầu gân” như phở bò cũng được, mà bảo là kênh kiệu “cam vắt không đường” cũng xong. Chúng lại có cái mùi Tây của những chai rượu mạnh uống “xếch”, những nhãn hiệu rượu mà tác giả hay dẫn vào văn của mình, và đậm đặc những tích văn cổ trong khi cũng rất dễ dàng thấy những triết lý Thiên Chúa giáo xoắn xuýt bổ trợ. Để rồi từ đó, Nguyễn Việt Hà đánh võng từ vỉa hè này sang cột điện kia, khiến cho Hà Nội trong văn của anh nhộn nhịp gấp bội. Nào đã ai thấy hai cái nhà mặt phố Hà Nội nào giống hệt nhau đâu?

Chính ở thể loại tạp văn, người đọc thưởng thức được khả năng càn lướt đề tài của Nguyễn Việt Hà, cũng như sự thông minh dí dỏm đặc trưng, để ai cũng nhặt ra được vô số triết lý đặc sệt tinh thần đường phố Hà Nội. Và ngay cả khi cần phải chứng minh kiến văn của mình, Nguyễn Việt Hà cũng có đầy ắp tra cứu Đông Tây từ chuyện cũ rích đến chuyện gần đây. “Đăng nhập” vào thế giới mạng xã hội của Nguyễn Việt Hà, người đọc sẽ được kết nối sâu sắc với thế giới của Cơ hội của Chúa, cuốn tiểu thuyết đầu tay làm nên tên tuổi của anh vào những năm cuối thế kỷ trước. Người đọc của mạng xã hội này hẳn sẽ gặp nhau, kết bạn, yêu đương và tranh cãi ầm ĩ như thường.

Con giai phố cổ là tập tạp văn mới nhất của nhà văn Nguyễn Việt Hà – một gương mặt tiêu biểu của văn xuôi Việt Nam đương đại. Cuốn sách giống như một thứ mạng xã hội riêng của tác giả, với đủ các thành phần, từ đám đàn ông, những gã khờ và mưu sĩ, rồi những nàng thơ của họ, đến những chuyện tình ái đọc lên sực nức đùa giễu.

Hà Nội trong tạp văn của Nguyễn Việt Hà là một Hà Nội truyền từ những gã đàn ông gia đình buôn bán nhưng đầu óc lãng đãng, như sương mù tháng Chạp bốc lên từ Bờ Hồ, hơi có tí phẩm chất giang hồ để thành ra những tay “cao bồi già”, cho đến bọn trai trẻ “nhất loạt đều mê gái sớm, thảng thốt mới có đứa lọt vào được đại học nhưng thông minh tài hoa lãng tử kiêu bạc thì không một thứ giai của vùng nào sánh nổi. Chỉ trong vài buổi cóp nhặt học truyền tay đã lập tức bập bùng ghita điêu luyện tán gái. Phải xem một thằng con giai xõa sợi tóc dài khàn khàn cầm đàn “quạt chả” hát “Đau, từ đáy trái tim ta buồn đau… Đau…” thì mới hiểu được thế nào là sự quyến rũ.”

Đọc tạp văn của Nguyễn Việt Hà, người đọc cảm nhận được sự yêu thương, gắn bó cả linh hồn và máu thịt của tác giả với mảnh đất Hà Nội linh thiêng hào hoa mà cũng vô cùng giản dị, gần gũi này. Đôi lúc ta bắt gặp, phía sau giọng điệu tưng tửng, hài hước, dí dỏm của anh là cả một khoảng mênh mông hoài niệm, khắc khoải về một Hà Nội đã qua, đã xa…

About these ads
Posted in: VĂN NGHỆ