Hiệp sỹ trong lòng ta

Posted on 10/01/2012

0


mu5_1324890837

Trong mỗi người đều có thể tiềm ẩn những hành vi xấu tốt đối lập nhau, chẳng hẳn hoi “Nhân chi sơ, tính bản thiện” hay thuần túy “Nhân chi sơ tính bản ác”. Ngay trong truyện cô Tấm, một nhân vật từng cao đẹp thánh thiện cũng không loại trừ được một vài khoảnh khắc mù quáng thù hận để rồi bị “con quỷ” trong lòng dụ dỗ.

Tác giả: NGUYÊN ANH

(Tuanvietnam) Ngồi hàng ghế đầu mà ngước lên xem các 40_25_1324788475_59_hoang-thuy-linh1ng kiêm ca sỹ trong đêm diễn “Dạ tiệc đỏ” (1) nóng bỏng ngay trước Noel tại Hà Nội, nhiều khán giả lớn tuổi cổ điển kỹ tính hẳn sẽ đồng ý với kết quả bầu chọn “Nhân vật của Năm” (2011) vừa được công bố. Dù cuộc bầu chọn còn đầy tranh cãi, nhưng cũng phải thấy rằng những gương mặt thô ráp chân chất phong trần như Minh Tiến hiếm xuất hiện trên phương tiện truyền thông hơn rất nhiều so với những tấm hình nóng bỏng mà nhìn vào đó khán giả muốn trượt nhanh ánh mắt từ má môi xuống má mông.

Liếc qua những diễn đàn như webtretho.com, dạng tin tức kiểu Biển Đông lo âu và sôi sục giành được vài nghìn lượt đọc là nhiều. Trong khi đó, hàng chục ngàn người nhấp chuột vào tin về váy hai mươi phân của siêu mẫu hoặc nhà một triệu đô của hoa hậu.

Khác với xã hội cổ – trung đại, thời mà “làm hiệp sỹ” có những lúc trở thành một nghề, và “hiệp sỹ” tạo nên một giới có ảnh hưởng phức tạp tới nhà cầm quyền không kém cạnh giới giáo sỹ, xã hội hiện đại thiếu vắng lạ lùng những hình ảnh tượng trưng cho sự cao thượng, hào hiệp một cách chính thống.

Vinh danh các hiệp sĩ…

Nhu cầu và thần tượng

Ở lứa tuổi 15-17, một trong những vấn đề khiến các bậc phụ huynh đau đầu nhất lại là một hình ảnh nghe vô cùng đẹp đẽ: “thần tượng”. Các cô cậu học trò khẽ mê mẩn một nhân vật manga Nhật Bản là rất có thể hầu bao của cha mẹ vơi đi vài triệu đồng để đổi lấy 1 bộ đồ cosplay đủ màu-thiếu vải-nhiều lông. Cô bé tuổi teen cũng dễ làm gia đình thót tim khi trót thần tượng ông bạn già của bố vì “chàng” viết thơ tình rất chi là say đắm. Chàng trai mới lớn một hôm phởn chí cởi áo chụp hình sao cho giống thần tượng Bi Rain có khi là l‎ý do khiến bà mẹ mất ngủ vì lo con nhỡ không thành người mẫu mà lại gia nhập giới tính của Elton John.

Cách đây hơn chục năm, khi giới doanh nhân chưa xuất hiện đông đảo và được vinh danh trong những “Ngày Doanh nhân” ngào ngạt hoa và dày dặn báo cáo nộp thuế kỷ lục, “thần tượng” giới trẻ phổ biến là các ca sỹ nhạc thị trường. Dù ít hay nhiều, hình ảnh những doanh chủ lăn lộn xông xáo trên thương trường cũng bổ sung vào bộ sưu tập những lựa chọn cho thần tượng của thanh niên, đặc biệt là những người khát khao lập nghiệp và xác quyết làm giàu.

Thần tượng không chỉ là nhu cầu của tuổi trẻ, bằng chứng là quyển tiểu sử của Steve Jobs, nhà phù thủy công nghệ chiếm trái tim của khách hàng từ tận dưới 3 tới ngoài 60 tuổi, lập tức trở thành best-seller sau khi được dịch và xuất bản.

“Hiệp sỹ đường phố”, tất nhiên, có thể không phải là hình mẫu đủ hấp dẫn để thanh niên khao khát vươn tới, nhưng dù ít dù nhiều cũng là một biểu tượng đặc biệt của cách hành xử theo lẽ phải.

Hiệp sỹ trong lòng đâu?

Trong tiểu thuyết nổi tiếng nhất, “Ma quỷ trong lòng ta”, Sabahattin Ali, một trong những nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ giàu ảnh hưởng nhất, dùng bối cảnh xã hội nước Thổ buổi bình minh Thế chiến thứ II để chuyển tải một thông điệp rất gần với sự tranh cãi vài nghìn năm trước, giữa Mạnh Tử và Tuân Tử ở Trung Hoa. Nhân vật chính của câu chuyện trở thành nô lệ cho “con quỷ” trong lòng mình, làm những việc mà anh ta không muốn làm. Tác giả cũng tìm cách minh chứng rằng mỗi con người đều có xu hướng chứa đựng trong bản thân mình một “con quỷ” và bẩm sinh đã có khả năng thực hiện những hành vi xấu.

Trên thực tế, trong mỗi người đều có thể tiềm ẩn những hành vi xấu tốt đối lập nhau, chẳng hẳn hoi “Nhân chi sơ, tính bản thiện” hay thuần túy “Nhân chi sơ tính bản ác”. Ngay trong truyện cô Tấm, một nhân vật từng cao đẹp thánh thiện cũng không loại trừ được một vài khoảnh khắc mù quáng thù hận để rồi bị “con quỷ” trong lòng dụ dỗ. Ngoài đời cũng vậy, hôm nay là doanh nhân thành đạt được phỏng vấn trên chương trình “Người đương thời”, ngày mai là phạm nhân thành án bị Tòa án thẩm vấn để ghi vào danh sách “Tù đương thời”.

Cuộc đấu tranh giữa “con quỷ” và “hiệp sỹ” trong cùng một con người bao giờ cũng là một cuộc đấu tranh thú vị và cam go nhất. Đã có trường hợp một người đang đi xe máy ngã sóng soài ra đường quốc lộ, giữa trời nắng 37 độ, sau hàng tiếng đồng hồ, không được ai qua lại “nhìn thấy”, người đó đã tử vong. Những người thấy-mà-như-không-thấy chắc có đủ thời gian để làm một cuộc tranh luận nảy lửa giữa “con quỷ” kêu-bỏ-đó với “hiệp sỹ” hô-cứu-đi trong tâm tưởng. Phần thắng thuộc về ai hẳn đã rõ.

Cái khó khăn nhất của xã hội hiện đại, không phải là làm thế nào để thúc đẩy phong trào hiệp sỹ mà làm sao để dạy dỗ cho tinh thần hiệp sỹ đánh bại “con quỷ” ẩn núp trong con người. Vì khó, nên giả sử truyền thông có làm nên một sự rùm beng cho hình ảnh nào đó mang tính biểu tượng cho tinh thần bảo vệ lẽ phải, âu cũng nên chia sẻ.

Và hơn thế, cái nhìn về hiệp sỹ thực chất bắt nguồn từ những điều giản dị đời thường hơn là những trận đấu tay chân nảy lửa hay những màn rượt bắt tóe khói trên yên xe.

Hiệp sỹ, ấy là những đứa trẻ tuổi bi bô nhắc cha mẹ đừng đi xe ngược chiều vì “ở lớp con được dạy thế”.

Hiệp sỹ, cũng là những thanh niên áo xanh tình nguyện nhiệt tâm chỉ dẫn cho đám sĩ tử ngơ ngác lần đầu lên ứng thi trên thành phố.

Hiệp sỹ, hẳn là những cán bộ thực thi pháp luật mà liêm khiết biết chối từ “phong bì” để không làm trái với chức trách của mình.

Khi mà sách giáo khoa còn chưa truyền thụ được một cách phổ biến và hiệu quả những giá trị khó định lượng như tinh thần công dân, đạo đức công vụ hay lẽ sống vì người khác, tuyên dương tấm gương Hiệp sỹ biết đâu đã là một sự khởi đầu chưa tới nỗi muộn màng.

NGUYÊN ANH

(1) http://vnexpress.net/gl/van-hoa/2011/12/hoang-thuy-linh-nong-bong-trong-da-tiec-do/